جمعه 2 فروردين 1398  
دفتر مقام معظم رهبری
ریاست جمهوری
منشور دولت تدبیر و امید
پایگاه اطلاع رسانی دولت
یادداشت/تحلیل

یوسفی فعال مدنی اهل سنت
منصور یوسفی دیگه سرایی/ فعال مدنی اهل سنت سفر استانی دولت، تالشان اهل سنت و مطالبات شهروندی همزمان با سفر رییس‌جمهور به استان گیلان، شهرستان تالش میزبان نماینده ویژه رییس‌جمهور در امور اقوام و اقلیت های دینی و مذهبی بود. همزمان با سفر رییس‌جمهور به استان گیلان، شهرستان تالش میزبان نماینده ویژه رییس‌جمهور در امور اقوام و اقلیت های دینی و مذهبی بود.
همراهان جناب آقای یونسی در این سفر، آقایان دکتر ذوالفقارطلب و دکتر باقریان _مشاورین نامبرده در امور مذاهب و اقوام بودند.
اگرچه به نظر می‌رسید سفر نامبرده غیرمنتظره و بدون برنامه‌ریزی قبلی باشد، اما در مدت زمان کوتاهی با درایت و تدبیر مجموعه ای از دوستان _از جمله جناب آقای دکتر ذوالفقارطلب_، سه جلسه در سه مکان مختلف تشکیل، و بخشی از مشکلات و معضلات شهرستان در زمینه‌های زیربنایی، عمرانی، کشاورزی، محیط‌زیست، حمل و نقل، اشتغال و همچنین مطالبات مربوط به اهل سنت در فضایی دوستانه مطرح شد.
نگارنده در این نوشتار از پرداختن به مطالبات عمومی صرف‌نظر کرده و بیشتر بر دغدغه‌های اهل سنت تمرکز می‌کند.
اما قبل از آن، معرفی اجمالی اهل سنت استان گیلان؛ با عنایت به بی توجهی دیرینه مرکزنشینان به این بخش از کشور عزیزمان، ضرورتی اساسی است.
استان گیلان دارای سه شهرستان سُنی نشینِ، تالش، رضوانشهر و آستارا می‌باشد. هرچند در شهرستانهای دیگرِ استان هم شهروندان اهل سنت سکونت دارند، اما بیشتر آنان مهاجرین شهرستانها و استانهای دیگر هستند.
درصد جمعیت اهل سنت در گیلان براساس آخرین برآوردها؛ بیش از ۱۵۰ هزار نفر می‌باشد که به ترتیب در
 
شهرستان تالش:
بالغ بر صدهزار نفر(بیش از 50درصد)

_ شهرستان رضوانشهر:
بالغ بر سی و پنج هزار نفر(بیش از ۵۰ درصد)

شهرستان آستارا
بالغ بر بیست هزار نفر (حدود 25 درصد)
_ و بقیه شهرستانهای استان، بالغ بر سه هزار نفر،سکونت دارند.
از جمله ویژگیهای مناطق سُنی نشین استان، تنوع قومی و زبانی است که اقوامِ تالش، تات، گیلک، آذری و کُرد با زبان و گویش خاص خود از دیرباز در کنار هم _ با روابط خویشاوندی_ زندگی مسالمت‌آمیز دارند.
همچنین به لحاظ جغرافیایی، اهل سنت گیلان با استانها و کشورهای دارای جمعیت سُنی، هیچگونه مرز مشترکی ندارد که این امر از قدیم الایام عاملی در استقلال فرهنگی و عدم وابستگی به جریانات و احزاب متعدد بوده است.
تعامل و مراودات اقوام و مذاهب در این سه شهرستان، الگوی بی نظیری است که شاید نمونه آن را در هیچ نقطه‌ای از جهان نتوان یافت.
اما در دهه های اخیر _متأسفانه_ بی تدبیری کارگزاران و مسوولین فرهنگی و سیاسیِ نظامْ در این مناطق، سبب پاره ای بی‌عدالتیها، دلخوریها و انتقادات شده است، که امیدوارم رفتار دولتمردان جدید بتواند یاس و ناامیدی موجود را به نشاط و امیدواری تبدیل کند./.
 
و اما مطالبات اهل سنت منطقه:
هرچند بسیاری از فعالین مدنی، مذهبی و سیاسی در منطقه، اعتقاد بر آن دارند که برشمردن مطالبات؛ تکرار مکررات است چراکه عزمِ جدی در نظام برای کاهش تبعیض، بی‌عدالتی و اجرای قانون وجود ندارد، اما به باور نگارنده، وجود بعضی فرصت‌ها و ظرفیت‌های حداقلی در جامعه، دولت و منطقه، می‌تواند بستری برای تحقق خواسته‌های قانونی و حقوق شهروندی اقوام و مذاهب باشد.

پاره ای از این فرصت‌ها و ظرفیت‌ها عبارتند از:
 
حضور فردی آگاه به میزان امکانات، محدودیتها و شرایط سیاسی/اجتماعی کشور، و آشنا با دغدغه‌ها و مطالبات اقلیت‌ها، در نهاد ریاست‌جمهوری، به عنوان دستیار ویژه
انتصاب شخصیتی دانشگاهی، عملگرا و پیگیر، به عنوان مشاور مذاهب
 وجود تهدیدات خارجی و نگرانی از افزایش شکاف قومی/مذهبی در داخل کشور
گسترش فضای مجازی، که امکان تبادل اطلاعات و شناختِ متقابلْ و بهترِ گروهها و جریانات سیاسی، فرهنگی و مذهبی با همدیگر را فراهم کرده، که ضمن آن نخبه‌گان با طرح موضوعات و مسائل مختلف در فضایی دوستانه، گام هایی هرچند کوچک، اما مهم در راستای افزایش آگاهیهای عمومی در حوزه حقوق شهروندی و جامعه مدنی برداشته‌اند.  ماحصل این گفتگوهای مجازی را در دو سطح می‌توان مورد توجه و بررسی قرار داد:
 
۱_ در سطح جامعه مدنی؛ که با افزایش رو به رشد دگرپذیری و همزیستی مسالمت‌آمیز رو به رو بوده، و بستر جامعه را برای پذیرش تغییرات و اصلاحات سیاسی و اجتماعی آماده کرده است.
۲_ در سطح ساختار حاکمیتی اعم از دولت، ارگانها و نهادهای سیاسی/مذهبی؛ که نمونه‌هایی از آن را می‌توان در صدور فتاوى در ارتباط با احترام به عقاید و باورهای اقلیت‌ها_از طرف مراجع_، تدوین منشور حقوق شهروندی از سوی دولت، ارتقای جایگاه مشاور رییس‌جمهور در امور اهل سنت به دستیار و نماینده ویژه، و صدور دستور کتبی در بلامانع بودنِ به کارگیری اهل سنت در مناصب مدیریتی و اجرایی کشور، مشاهده نمود.
5 بازگشت تحریمها و لزوم توجه به ظرفیت‌های داخلی در حوزه های مختلف؛ بخصوص نیروی انسانی
6 افزایش نارضایتی در جامعه، بخصوص در اقلیت‌های قومی و مذهبی.

اگر چه قدم های هر چند کوچک در دولت آقای روحانی، برای زدودن غبار تبعیض از چهره اهل سنت برداشته شده، اما این اقدامات، آن هم  پس از گذشت ۴۰ سال از پیروزی انقلاب اسلامی_که یکی از شعارهای اساسی آن برقراری عدالت اجتماعی بود_ بسیار اندک می‌نماید!
 
امروز جامعه مدنی پیش تر و سریعتر از دولت/حکومت آماده پذیرش تحولات اصلاحی است. درنتیجه؛ لازم است دولت حداقل در راستای تحقق شعارهای انتخاباتی خود، همگام با مردم و شهروندان در ایام باقیمانده،  قدم های موثر و ماندگارتری بردارد.

فلذا با فرض اینکه هنوز اراده‌ای برای اجرای قانون و عدالت در کشور وجود دارد، در قالب مطالبات اهل سنت استان گیلان، خواستار پیگیری و تحقق موارد زیر، توسط آقای یونسی از دولت و شخص رئیس‌جمهور هستیم:
1 تحقق خواسته‌ها و مطالبات در چهارچوب ظرفیت‌های موجود در قانون اساسی_ علی‌رغم وجود تنگناها و محدودیتهای زیاد در آن_.

2 ارتقای دستیاری ویژه، به معاونت اقوام، ادیان و مذاهب در نهاد ریاست‌جمهوری.
3 ایجاد شعبه استانی مشاور اهل سنت در استانداری _ با انتخاب و تحت نظارت مشاور مذاهب جناب دکتر ذوالفقارطلب.
4 درخواست، حمایت و پشتیبانی از استاندار شجاع و توانمند استان _ جناب آقای دکتر سالاری در به کارگیری شایسته گان اهل سنت در استان و شهرستانهای اهلِ سنت نشین.
5 رعایت اختصاص پُست های مدیریتی در شهرستان های اهل سنت نشینِ استان، براساس نسبت جمعیتی.
6 گسترش ارتباط با مسوولین استانی، برای پیگیری میزان و چگونگی تحقق مصوبات سفر استانی و مطالبات اهل سنت.

 و سخن آخر
_ از جناب آقای یونسی و همراهان ایشان خصوصاً آقایان دکتر ذوالفقارطلب و دکتر باقریان، که فرصتی دیگر برای بیان دغدغه‌ها، فراهم کردند، تشکر و قدردانی می‌کنم. امیدوارم آنچه در جلسات تبادل نظر شد در حد حرف و شعار باقی نمانده و به زودی شاهد نتایج حاصل از آن سفر باشیم.
   علیرغم بعضی کاستیها و ناهماهنگیها؛ از استاندار، فرماندار و دیگر مسوولین استانی و شهرستانی که برای تشکیل جلسات، حداکثر تلاش و کوشش خود را به عمل آوردند نیز، نهایت قدردانی و سپاس را دارم.
 از مردم عزیز تالش بزرگ، بخصوص اهل سنت شهرستانهای تالش، رضوانشهر و آستارا، که با حضور خود سبب دلگرمی و تقویت روحیه مشارکت در تحقق مطالبات شدند، نیز سپاسگزارم.

والسلام علیکم و رحمةالله و برکاته