يكشنبه 1 ارديبهشت 1398  
دفتر مقام معظم رهبری
ریاست جمهوری
منشور دولت تدبیر و امید
پایگاه اطلاع رسانی دولت
عباس عبدی، جامعه شناس
از داوری عجولانه پرهیز کنیم

در روزهای اخیر و در جریان حادثه سیل، برخی فیلم‌ها از حاشیه‌های امدادرسانی در مناطقی از کشور منتشر شده که گویی همبستگی اجتماعی مردم کم شده است. بنده تصور نمی کنم که میزان همبستگی اجتماعی مردم در نقاط مختلف، خیلی متفاوت بوده باشد.

در روزهای اخیر و در جریان حادثه سیل، برخی فیلم‌ها از حاشیه‌های امدادرسانی در مناطقی از کشور منتشر شده که گویی همبستگی اجتماعی مردم کم شده است. بنده تصور  نمی کنم که میزان همبستگی اجتماعی مردم در نقاط مختلف، خیلی متفاوت بوده باشد.
 به خاطر دارم آقای کیانیان یادداشتی در این زمینه در مورد شیراز نوشتند و نکات خوبی را در باره واکنش مردم به سیل‌زدگان انجا مطرح کردند ولی در نتیجه‌گیری ان باید قدری تامل می‌شد.
اکنون و در جریان سیل گسترده شمال و جنوب و در مواردی شاهد رفتارهایی بودیم که حکایت از بی‌توجهی مردم به دیگران می‌کرد و در نتیجه برخی تصور نمودند که در این مناطق همبستگی و همدلی در آن سطحی که باید باشد وجود ندارد یا دیده نشد است.
 همه ما اخبار مختلف وقوع سیل در استان های گلستان، لرستان، خوزستان را شنیده ایم ولی تصور نمی کنم ابعاد و ماهیت حادثه شیراز قابل مقایسه با ابعاد خسارات وارده، در این استان ها باشد.
به این علت که در شیراز تعداد بسیار محدودی از افراد تحت تاثیر عوارض سیل قرار گرفتند و تعداد بسیار زیادی هیچ خسارت و صدمه ای ندیدند و دچار بحرانی نشدند شاید تنها به تعداد یکصد خانوار دچار مشکلات مهمی شدند، این در حالی است که یک میلیون نفر جمعیت یا به تعبیری صدها هزار خانوار در کنار این تعداد بودند که می توانستند به آن تعداد محدود کمک کنند.
 این وسعت کم را نمی توان با منطقه‌ای مقایسه کرد که کاملا زیر آب رفته و تمام خانوارها نیازمند کمک هستند، و کمک‌کنندگان بسیار اندک هستند.
 در برخی مناطق شرایط به حدی وخیم بود که مردم و حتی خبرنگاران حاضر در آنجا که برای چند روز در منطقه سیل زده و در حالت بحرانی فعالیت داشتند، فقط توانسته بودند مقداری شکلات برای رفع گرسنگی داشتند و به گفته آن ها در روزهای اول سعی می کردند با مقدار اندکی آب روز را به شب برسانند تا مشکلی برای بدنشان به وجود نیاید.
 چنین وضعیتی را نمی توانیم با سیل شیراز مقایسه کنیم که تعداد اندکی دچار بحران شدند. در وضعیت فراگیری سیل، همه افراد دچار کمبود مواد اولیه زندگی هستند و در بحران شدید به سر می برند و امکاناتی که به این افراد می رسد بسیار کم و محدود است و بسیار عصبانی و پرتنش هستند.
 بنابراین اگر با وضعیتی مواجه می شویم که در آن عده ای برای دریافت کمک ها ولع دارند، باید ابتدا به شرایط موجود در آن بحران نیز دقت داشته باشیم.
 بر این اساس، بنده نمی‌پذیرم که بر اساس این شواهد نتیجه بگیرم که میزان همدلی مردم در یک منطقه خاص از دیگری بیشتر یا کمتر است. چون شرایط آنها به هیچ عنوان برابر نبوده است و قابل مقایسه نیست چه بسا اگر سیلی به وسعت پلدختر در شیراز بیاید و مردم شیراز با آن حجم از مشکلات مواجه شوند، ممکن است رفتارهای متفاوت تری از مردم شیراز ببینیم، در عین حال هم این امر طبیعی است.
 اما تصور نمی کنم همبستگی اجتماعی، در میان مردم کشور ما آنقدرها که ادعا شده ضعیف باشد در لرستان هم می بینیم مردم از فاصله های زیاد و بعضا با پای پیاده به شهرهای حادثه دیده آمده و کمک می کنند. تنها چیزی که در حال حاضر به صورت مشکلی عمده وجود دارد و باید به آن توجه ویژه شود، مسئله توزیع  کمک ها است که در این خصوص تاحدودی بی اعتمادی و ترس از آینده در بین مردم وجود دارد، و رفتارهای انان نیز محصول همین نگرانی است.
 به اعتقاد من  سازمان هایی مانند هلال احمر و وزارت کشور با همکاری صاحبنظران و متخصصان بعد از عبور از بحران سیل باید برنامه‌ای را پی ریزی کنند و توسط آن بفهمند که چگونه می‌توان امدادها و کمک‌های گوناگون را در مناطق بحران زده که دچار سیل یا زلزله شده اند بصورت اصولی تقسیم کنند تا در نتیجه آن کمترین مشکل ایجاد شود و شاهد این گونه رفتارها نباشیم.
 بنابراین باید گفت درست است که در برخی مناطق پس از وقوع بحران سیل فراگیر، برخی افراد رفتارهایی از خود نشان می دهند که شایسته نیست ولی نباید رفتار این دسته از افراد را به کل منطقه تعمیم داد. ضمن این که باید خودمان را هم بجای پدر و مادری بگذاریم که خودشان و کودکشان برای ساعتهای زیاد دسترسی به اب و نان نداشته‌اند و همه مال و منالشان هم خسارت دیده.
 امروز در جلسه‌ای همین بحث طرح شد، گفتم باید خودمان را جای انها بگذاریم بعد ببینیم چگونه رفتار خواهیم کرد؟ یکی از همکاران که چند روز در سیل گرفتار شده بود گفت برای گرفتن اب چنان تلاش کردم که هنوز هم استخوانهای سینه‌ام درد می‌کند. ما نباید با دیدن یک فیلم یک دقیقه‌ای به داوری رفتار مردم بپردازیم. این نوع داوری‌های عجولانه به زیان همه است

منبع: روزنامه ایران